Chỗ cuối không phải là chiến thuật

Thứ Bảy tuần 30 Thường niên — Lc 14,1.7-11

Có những người không tranh ghế.

Họ tranh hình ảnh.

Không giành phần nói trước. Nhưng rất cần được nghĩ là người tốt hơn.

Không ngồi chỗ nhất. Nhưng âm thầm đau khi không ai mời mình lên.

Đó vẫn là kiêu ngạo. Chỉ tinh vi hơn.

Chính vào chỗ đó, lời Đức Giêsu đi thẳng vào.

Người đang ở trong nhà một thủ lãnh nhóm Pharisêu. Một bữa ăn. Một không gian lịch sự. Một cuộc dò xét kín đáo. Và giữa khung cảnh ấy, Người nhìn thấy các khách chọn chỗ nhất.

Người không chỉ sửa một phép xã giao. Người đụng vào cơn đói được hơn người.

Nhiều người đọc đoạn này như một bài học khôn ngoan: muốn khỏi bẽ mặt thì cứ ngồi dưới trước. Biết đâu sẽ được mời lên.

Hiểu như thế là làm hỏng bản văn.

Vì như thế, “ngồi chỗ cuối” chỉ còn là một chiến thuật đi đường vòng để tới chỗ cao hơn. Bề ngoài hạ mình. Bên trong vẫn thèm được nâng lên.

Đức Giêsu không dạy mánh khóe khiêm tốn. Người kết thúc bằng một phán quyết, không phải một mẹo sống: "Hễ ai nhắc mình lên, sẽ phải hạ xuống, và ai hạ mình xuống, sẽ được nhắc lên".

Chủ từ thật ở đây không phải là con người. Mà là Thiên Chúa.

Có một Đấng hạ xuống. Có một Đấng nâng lên.

Vấn đề không còn là chọn ghế nào cho khéo. Vấn đề là ta có chấp nhận đứng đúng chỗ của mình trước mặt Chúa không.

Người kiêu ngạo không nhất thiết là người ồn ào. Nhiều khi đó là người luôn ngầm tin rằng mình xứng đáng hơn phần mình nhận được. Xứng đáng được chú ý hơn. Được biết ơn hơn. Được đối xử khác hơn.

Và khi điều đó không xảy ra, họ cay đắng.

Cay đắng là bằng chứng cho thấy cái tôi đang ngồi quá cao.

Tin Mừng này khó nghe vì nó không cho ta giữ lại một vùng tự tôn nào. Không phải chỉ bỏ thói khoe khoang. Mà bỏ cả nhu cầu phải được xác nhận mình quan trọng.

Ngồi chỗ cuối, theo nghĩa của Đức Giêsu, là thôi ép thế giới phải công nhận giá trị của mình. Là làm điều phải làm mà không mặc cả bằng danh dự. Là chấp nhận mình không ở trung tâm.

Điều đó không làm con người nhỏ đi. Nó trả con người về sự thật.

Sự thật là ta sống nhờ ơn ban. Sự thật là mọi chỗ đứng đều nhận lãnh. Sự thật là kẻ tự nâng mình lên đang tự đặt mình vào chỗ của Thiên Chúa.

Và đó là chỗ không ai được ngồi.

Kẻ ngồi chỗ nhất chưa chắc cao. Kẻ chấp nhận chỗ cuối chưa chắc thấp.

Cao hay thấp, rốt cuộc, không do cái ghế. Mà do trái tim còn thèm được đưa lên đến mức nào.

Có khi điều cần sợ nhất không phải là bị mời xuống. Mà là cả đời sống đạo rất đúng, rất đẹp, rất khiêm, nhưng chưa một lần thật sự bước xuống khỏi ngai của chính mình.