Còn ai tin rằng Thiên Chúa sẽ minh oan?

Chúa Nhật 29 Thường niên, năm C — Xh 17,8-13; Tv 120; 2 Tm 3,14—4,2; Lc 18,1-8

Có những lúc điều làm người ta gãy không phải là cú đánh đầu tiên.

Mà là sự im lặng kéo dài sau đó.

Kêu mà không ai trả lời. Chờ mà chẳng có gì đổi khác. Sống ngay mà vẫn bị chèn ép. Cầu nguyện mãi mà đời vẫn lì ra như đá.

Đến một lúc, người ta không còn nổi loạn nữa. Người ta nguội.

Nguội trong lòng. Nguội trong lời cầu nguyện. Nguội cả trong niềm tin rằng công lý còn có thật.

Chính ở chỗ đó, dụ ngôn bà góa và ông quan tòa bất lương đâm thẳng vào chúng ta.

Nhiều người đọc bản văn này rất hời hợt. Họ nghĩ nó chỉ dạy một kỹ thuật: cứ nài nỉ đi, cứ lặp lại đi, rồi cuối cùng Thiên Chúa sẽ mệt mà cho.

Sai.

Thiên Chúa trong dụ ngôn không hề bị đặt ngang hàng với ông quan tòa bất lương. Đức Giêsu không bảo: vì Chúa cũng khó chịu như thế nên phải quấy rầy cho nhiều. Ngài lập một tương phản. Nếu một kẻ vô lương còn phải chịu thua trước tiếng kêu dai dẳng, thì Thiên Chúa, Đấng công chính, lại càng không thể ngoảnh mặt trước những kẻ Người tuyển chọn kêu cầu đêm ngày.

Điểm nhọn của bản văn không nằm ở việc ép Chúa phải làm điều ta muốn. Điểm nhọn nằm ở câu cuối. Một câu rất lạnh: "Khi Con Người đến, liệu sẽ còn gặp được lòng tin trên mặt đất nữa chăng?"

Vấn đề không phải là Thiên Chúa có trung tín không. Vấn đề là đức tin của con người có sống sót nổi trong thời gian chờ đợi không.

Ta thường nghĩ đức tin mạnh nhất là khi được an ủi. Không.

Đức tin lộ mặt rõ nhất khi chưa thấy gì. Khi công lý chưa đến. Khi lời hứa còn ở xa. Khi mọi dữ kiện đều xúi ta bỏ cuộc.

Bà góa trong dụ ngôn không có quyền lực. Không có chỗ dựa. Không có tiếng nói. Bà chỉ còn một việc: không im miệng.

Đó không phải là sự bướng bỉnh tâm lý. Đó là một hình thức đức tin. Bà còn gõ cửa, vì bà còn tin có một điều phải được làm sáng tỏ. Bà còn lên tiếng, vì bà chưa đầu hàng sự bất công như thể nó là trật tự bình thường của thế giới.

Đó là điều khó nhất hôm nay.

Không phải cầu nguyện lúc sốt sắng. Mà là cầu nguyện khi lòng đã khô. Không phải tin lúc mọi sự thuận lợi. Mà là bám lấy Thiên Chúa khi Người dường như chậm trễ.

Bài đọc Xuất Hành làm ý này sắc hơn. Môsê giơ tay cầu khẩn. Hễ tay hạ xuống thì dân thua. Ở đây, cầu nguyện không phải chuyện bên lề. Nó là chiến trường. Còn thư Timôthê thì đòi một sự bền bỉ khác: hãy cứ vững trong Lời, dầu thuận hay không thuận.

Tất cả gặp nhau ở một điểm: đức tin không phải một cảm xúc bùng lên. Đức tin là sức bám.

Sức bám của người không chịu gọi bóng tối là ánh sáng. Sức bám của người vẫn kêu lên với Thiên Chúa giữa một thế giới đầy những quan tòa bất lương. Sức bám của người thà bị coi là ngây thơ còn hơn chấp nhận rằng cầu nguyện là vô ích.

Có một kiểu vô thần rất lịch sự nơi người có đạo: vẫn đọc kinh, vẫn đi lễ, nhưng trong đáy lòng đã thôi chờ Thiên Chúa hành động.

Bề ngoài còn giữ đạo. Bên trong đã đầu hàng.

Câu hỏi của Đức Giêsu không nhằm dọa nạt. Nó lột trần. Ngày Con Người đến, điều Người tìm không phải những môi miệng nói về niềm tin, mà là một lòng tin vẫn còn cháy sau quá nhiều lần tưởng như vô ích.

Kẻ thù lớn nhất của đức tin không hẳn là bách hại. Nhiều khi chỉ là sự trì hoãn. Sự chậm. Sự im. Sự kéo dài đủ lâu để linh hồn tự thuyết phục mình rằng thôi, đừng hy vọng nữa.

Nhưng chính lúc ấy, người môn đệ bị hỏi đến tận cùng: ngươi cầu nguyện vì còn tin, hay chỉ cầu nguyện chừng nào còn thấy hiệu quả?

Thiên Chúa sẽ minh oan. Đó là lời Đức Giêsu nói.

Nhưng trước ngày công lý bừng sáng, điều bị xét xử trước tiên lại là lòng tin của chúng ta.