Được tìm thấy, không phải được chứng minh

Có những người kiệt sức không phải vì làm quá nhiều, mà vì phải chứng minh quá lâu.

Chứng minh mình ổn. Chứng minh mình xứng đáng. Chứng minh mình đã khác xưa.

Ngay cả trước mặt Chúa, nhiều người vẫn giữ thói quen ấy. Phải khá hơn rồi mới cầu nguyện. Phải bớt tội rồi mới trở lại. Phải dọn đời cho sạch rồi mới dám để Ngài bước vào.

Đó là lúc câu này của Đức Giêsu đập thẳng vào ảo tưởng của ta: “Con Người đến để tìm và cứu những gì đã mất.”

Không phải: tìm người đã tự sửa xong. Không phải: cứu người còn giữ được chút thể diện. Không phải: chờ người ta leo lên đủ cao mới gọi xuống.

Bối cảnh của câu này rất quan trọng. Đức Giêsu nói sau khi Ngài chủ động đi vào nhà ông Dakêu. Một người bị coi là tội lỗi. Bị khinh. Bị loại.

Dakêu có leo lên cây. Đúng. Nhưng chính Đức Giêsu là người dừng lại, ngước lên, gọi tên, và tự mời mình vào nhà ông. Sáng kiến không khởi đi từ Dakêu. Sáng kiến khởi đi từ lòng thương xót.

Nhiều người đọc đoạn này rồi rút ra một ý quá nhanh: Cứ hoán cải đi, rồi Chúa sẽ đến.

Không. Ít nhất đó không phải trật tự của bản văn. Chúa đến trước. Chúa gọi trước. Chúa bước vào trước. Và chính cuộc viếng thăm ấy mới làm bật ra sự đổi đời nơi Dakêu.

Hoán cải là thật. Rất thật. Dakêu không dùng lòng thương xót như giấy phép để sống y nguyên. Ông đứng dậy. Ông trả lại. Ông đền bù.

Nhưng đừng đảo ngược thứ tự. Nếu đảo ngược, Kitô giáo sẽ biến thành một cuộc thi đạo đức: ai khá hơn thì được vào gần Chúa hơn.

Câu nói của Đức Giêsu không nuông chiều tội lỗi. Nó đập tan tuyệt vọng.

“Đã mất” là tình trạng của một điều không thể tự tìm đường về. Một con chiên lạc không tự vẽ bản đồ. Một đồng bạc rơi không tự lăn về tay chủ. Một kẻ lạc xa trong tội không tự cứu mình bằng vài cố gắng chắp vá.

Vấn đề sâu nhất của ta không phải chỉ là yếu đuối. Mà là tưởng mình còn tự xoay xở được.

Vì thế, điều khó nhất không phải là làm nhiều việc đạo đức hơn. Điều khó nhất là chấp nhận sự thật này: không phải ta tìm ra Chúa trước, mà là Chúa tìm ra ta giữa chỗ hổ thẹn nhất.

Người kiêu ngạo ghét câu ấy. Vì nó cắt đứt công trạng. Người tuyệt vọng cũng ghét câu ấy. Vì nó không cho phép họ kết luận rằng mình đã hết đường.

Đức Giêsu không nói Ngài đến để thưởng cho những gì mạnh mẽ. Ngài nói Ngài đến để tìm những gì đã mất.

Nếu thế, điểm khởi đầu của ơn cứu độ không phải là hồ sơ sạch. Mà là để cho mình bị gọi đúng tên.

Có khi điều cứu một đời người không phải là họ leo cao đến đâu, mà là họ chịu xuống khỏi chỗ ẩn nấp khi nghe Chúa gọi.

Ta thường sợ bị thấy. Nhưng chỉ kẻ được thấy đúng sự thật mới có thể được cứu.