Lời Chúa mỗi ngày ·
Khi đạo đức trở thành cái cớ để khinh người
“Đức Giê-su còn kể dụ ngôn sau đây với một số người tự hào cho mình là công chính mà khinh chê người khác: "Có hai người lên đền thờ cầu nguyện. Một người thuộc nhóm Pha-ri-sêu, còn người kia làm nghề thu thuế. Người Pha-ri-sêu đứng thẳng, nguyện thầm rằng: "Lạy Thiên Chúa, xin tạ ơn Chúa, vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại tình, hoặc như tên thu thuế kia.”
Có một thứ đạo đức làm người ta tưởng mình gần Chúa hơn, nhưng thật ra chỉ đang đứng gần cái tôi của mình. Dụ ngôn người Pharisêu và người thu thuế lật mặt một cơn cám dỗ rất tôn giáo: dùng điều đúng để nuôi lòng khinh miệt.
Có những người không làm điều xấu.
Họ sống đàng hoàng. Giữ luật. Có nguyên tắc. Không bê bối.
Và rất có thể, chính lúc ấy, họ bắt đầu hỏng ở chỗ sâu nhất.
Không phải vì họ phạm thêm tội nào lớn.
Nhưng vì họ thấy mình hơn người.
Đó là chỗ sắc như dao trong dụ ngôn này. Thánh Luca nói rất rõ bối cảnh: Đức Giêsu kể cho “một số kẻ tự hào cho mình là công chính mà khinh chê người khác”. Mũi nhọn của bản văn không chĩa vào chuyện giữ đạo. Nó chĩa vào sự khinh người được bọc bằng đạo đức.
Người Pharisêu đứng cầu nguyện. Ông ta nói về Thiên Chúa. Nhưng thực ra ông ta đang ngắm chính mình.
“Con không như bao kẻ khác...”
Câu đó nghe quen lắm. Không chỉ trong đền thờ. Ngoài đời cũng vậy.
Tôi không tệ như họ. Tôi không sống buông thả như người kia. Tôi không giả hình như nhóm nọ.
Miệng có thể không nói ra. Nhưng lòng thì nói suốt.
Nhiều người hiểu sai đoạn này. Họ nghĩ Đức Giêsu chống lại việc sống nghiêm túc, chống lại kỷ luật đạo đức, hay bênh một thứ tự ti mềm yếu. Không.
Vấn đề không phải người Pharisêu nói điều hoàn toàn sai. Có thể ông ta thật sự ăn chay. Thật sự dâng phần mười. Thật sự tránh nhiều điều xấu.
Nhưng ông ta đã lấy những điều đúng đó làm nền cho một điều sai tận gốc: đứng trước mặt Chúa để kết án người khác.
Đạo đức không cứu nổi một trái tim đang khinh miệt.
Vì lúc ấy, việc lành không còn là của lễ dâng lên Thiên Chúa. Nó biến thành bằng chứng để tôn mình lên.
Đó không còn là cầu nguyện. Đó là tự phong thánh cho mình.
Người thu thuế trong dụ ngôn không xuất hiện ở đây trọn vẹn, nhưng cái bóng của ông đã đủ làm lộ ra người Pharisêu. Một người đứng xa. Một người đứng thẳng. Một người không dám ngước lên. Một người kể công.
Sự khác biệt không nằm ở hồ sơ đạo đức trước hết. Nằm ở sự thật.
Người này thấy mình trước mặt Chúa. Người kia chỉ thấy người khác ở dưới chân mình.
Khinh người là dấu hiệu cho thấy ta đã rời xa Thiên Chúa, dù môi miệng còn đầy những lời về Thiên Chúa.
Vì ai thật sự đứng trước Đấng Thánh thì không còn rảnh để so sánh công trạng. Ánh sáng của Ngài không làm ta kiêu lên. Nó làm ta thật ra.
Có khi điều ngăn ta đến với lòng thương xót không phải là tội lỗi lộ liễu. Mà là cảm giác mình khá ổn. Khá hơn nhiều người. Khá đến mức không còn cần được thương xót như một kẻ có tội.
Đó là ảo tưởng nguy hiểm nhất.
Tội lỗi có thể làm con người đấm ngực. Nhưng sự tự mãn tôn giáo làm người ta khoanh tay.
Và một người khoanh tay trước mặt Chúa thường cũng đang khép lòng trước anh em.
Không phải mọi lời tạ ơn đều đẹp. Có lời tạ ơn chỉ là kiêu ngạo đội lốt.
Khi tôi cần người khác xấu đi để thấy mình tốt lên, đó không còn là công chính. Đó là bóng tối.
Rất có thể điều xúc phạm Thiên Chúa không chỉ là điều ta làm sai. Mà còn là cách ta dùng điều mình làm đúng để khinh một người khác.
From Emmaus System