Khôn ngoan không phải là láu cá

Thứ Sáu tuần 31 Thường niên — Lc 16,1-8

Có những người rất giỏi cứu sự nghiệp của mình.

Họ đọc tình hình rất nhanh. Biết nguy ở đâu. Biết phải cắt gì, bỏ gì, hạ mình với ai, xoay xở cách nào để khỏi sụp.

Nhưng lạ là.

Cũng chính những con người sắc bén ấy lại sống cẩu thả với linh hồn mình. Rất tỉnh khi tiền bạc lung lay. Rất chậm khi sự thật lung lay. Rất khẩn trương trước một cuộc họp. Rất dửng dưng trước một đời sống đang mục từ bên trong.

Đức Giêsu chạm đúng chỗ đó. Không vuốt ve. Không nói nhẹ.

Ngài kết dụ ngôn bằng một câu gây sốc: “Con cái đời này, khi đối xử với đồng loại, thì khôn khéo hơn con cái sự sáng.”

Nhiều người hiểu sai. Họ tưởng Ngài đang khen mánh khóe. Khen lươn lẹo. Khen kiểu sống miễn thoát thân là được.

Không. Dứt khoát là không.

Ngay trong bản văn, người quản lý được gọi là bất lương. Đức Giêsu không biến gian dối thành nhân đức. Ngài không chuẩn nhận tội. Ngài chỉ buộc người nghe nhìn vào một điều nhức nhối hơn: người ta có thể dốc toàn bộ đầu óc để cứu cái ghế của mình, nhưng lại không chịu dùng cùng một sự quyết liệt ấy để cứu đời mình.

Vấn đề không phải là sự láu cá. Vấn đề là sự nghiêm túc.

Tên quản lý kia biết mình đang lâm nguy. Hắn không ngủ quên. Không tự trấn an. Không trì hoãn. Hắn hành động ngay, vì hắn hiểu thời giờ không còn nhiều.

Còn chúng ta thì sao.

Ta biết mình có những tương quan đang sai. Biết lòng mình đang lệch vì tiền, vì sĩ diện, vì thói quen hai mặt. Biết có những điều phải cắt ngay. Biết có những món nợ phải trả lại. Biết có những sự thật phải thú nhận.

Nhưng ta chần chừ.

Ta hy vọng mọi sự tự ổn. Ta gọi sự yếu đuối kéo dài là “chuyện ai cũng thế”. Ta gọi sự thỏa hiệp là “khôn ngoan”. Ta gọi sự nguội lạnh là “bận rộn”.

Đó không phải khôn ngoan. Đó là tự ru ngủ.

Lc 16 không ca ngợi một con người xấu. Lc 16 vạch mặt một con người đạo đức nửa vời. Một người có thể rất lương thiện bề ngoài, nhưng không hề cấp bách trước phần rỗi của mình. Một người không ăn cắp của ai, nhưng để mặc tâm hồn trôi dạt. Một người không làm điều scandal, nhưng cũng chẳng chiến đấu thật sự để thuộc trọn về Thiên Chúa.

Con cái đời này biết đầu tư vào cái sẽ qua đi. Còn con cái sự sáng nhiều khi lại sống như thể Nước Trời có thể đợi.

Không thể đợi.

Có những hư hỏng không nổ tung trong một ngày. Chúng mục dần. Âm thầm. Lịch sự. Có khi rất đạo đức ở bề ngoài.

Đến lúc mất hết rồi, người ta mới nhận ra mình đã bất cẩn với điều đáng phải giữ nhất.

Khôn ngoan trước mặt Chúa không phải là xoay xở cho êm. Khôn ngoan là nhìn thẳng vào sự thật khi vẫn còn thời gian để hoán cải.

Người đời lanh lợi để khỏi mất chỗ đứng. Còn người tín hữu, nếu cứ chậm chạp với linh hồn mình, thì đang thua ngay trong điều quan trọng nhất.