Phúc cho ai có tâm hồn nghèo khó

Lễ Các Thánh Nam Nữ — Kh 7,2-4.9-14; Tv 23; 1 Ga 3,1-3; Mt 5,1-12a

Điều con người sợ nhất không hẳn là đau khổ.

Nhưng là bị tước mất.

Mất chỗ dựa. Mất tiếng tốt. Mất quyền kiểm soát. Mất cảm giác mình đang nắm đời mình trong tay.

Ta gọi đó là sống bản lĩnh.

Tin Mừng hôm nay gọi đó là một ảo tưởng.

Giữa một thế giới thờ kẻ mạnh, Đức Giê-su mở miệng và nói một câu đi ngược chiều mọi bản năng:

“Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ.”

Nhiều người đọc các Mối Phúc như một bảng đạo đức hiền lành. Sống tử tế hơn một chút. Nhịn hơn một chút. Mềm hơn một chút.

Không phải.

Các Mối Phúc không phải vài lời an ủi cho người yếu thế. Cũng không phải cách ru ngủ người nghèo rằng cứ khổ đi rồi mai sau sẽ được bù.

Đức Giê-su không thần thánh hóa khổ đau. Người công bố một sự thật khó nghe hơn nhiều: chỉ ai rỗng khỏi cái tôi tự mãn mới có chỗ cho Nước Trời.

“Tâm hồn nghèo khó” không có nghĩa là nghèo tiền thì tự động thánh. Nếu vậy, mọi thiếu thốn vật chất đều thành Tin Mừng, mà thực tế không phải thế. Nghèo vẫn có thể cay độc. Thiếu vẫn có thể kiêu ngạo. Trắng tay vẫn có thể đầy mình.

Nghèo ở đây là biết mình không tự cứu nổi mình. Biết mọi thứ mình bám vào đều không đủ. Biết ngay cả công chính của mình cũng không phải một thứ vốn liếng để mặc cả với Thiên Chúa.

Đó là điều rất ít người muốn nghe.

Ta thích một Thiên Chúa giúp ta mạnh hơn. Ta không thích một Thiên Chúa buộc ta thú nhận mình không đủ.

Nhưng cửa vào Nước Trời hẹp ở chỗ đó.

Bài đọc Khải Huyền cho thấy đoàn người đông vô số đứng trước ngai và trước Con Chiên. Họ không đứng đó vì đã tự leo lên bằng thành tích thiêng liêng. Họ là những người đã đi qua cơn thử thách lớn. Áo họ trắng ra trong máu Con Chiên.

Nói cách khác: không ai nên thánh bằng sức riêng.

Các thánh không phải là những con người đầy ắp chiến công cá nhân. Các ngài là những người đã để cho ân sủng thắng mình. Đã thôi giả vờ mạnh. Đã thôi cậy mình. Đã thôi biến đời sống đạo thành một dự án tự hoàn thiện bản thân.

Thư thứ nhất của thánh Gioan đẩy ý đó đi xa hơn. Chúng ta được gọi là con Thiên Chúa. Và thực sự là thế.

Căn tính Kitô hữu không bắt đầu từ điều ta làm cho Chúa. Nhưng từ điều Chúa làm cho ta.

Không bắt đầu từ công trạng. Bắt đầu từ hồng ân.

Vì thế, hiểu các Mối Phúc như một chương trình rèn nhân cách là còn quá nông. Các Mối Phúc trước hết là khuôn mặt của chính Đức Kitô. Người nghèo khó. Người hiền lành. Người sầu khổ. Người khao khát sự công chính. Người xót thương. Người có tâm hồn trong sạch. Người xây dựng hòa bình. Người bị bách hại.

Ai bước vào con đường ấy sẽ không lập tức thành công theo nghĩa người đời. Trái lại, có khi còn mất nhiều hơn. Bị hiểu lầm hơn. Yếu thế hơn. Trần trụi hơn.

Nhưng chính ở đó, Nước Trời bắt đầu thuộc về họ. Không phải mai sau mới thuộc về. Mà là bây giờ.

Vì người nghèo khó không còn sống bằng ảo tưởng sở hữu. Họ sống bằng tín thác. Không còn đứng trên nền thành tựu mong manh của mình. Họ đứng trên Thiên Chúa.

Lễ Các Thánh không dựng trước mắt ta một viện bảo tàng các nhân vật phi thường. Ngày lễ này đập vỡ một lời nói dối rất quen: rằng muốn hạnh phúc, con người phải đầy lên mãi.

Không.

Theo Đức Kitô, hạnh phúc bắt đầu khi con người chịu để mình trống ra. Trống khỏi kiêu ngạo. Trống khỏi tự phụ. Trống khỏi cơn nghiện kiểm soát.

Để Thiên Chúa là Thiên Chúa. Và mình là kẻ cần được cứu.

Phúc cho ai có tâm hồn nghèo khó.

Câu ấy không vuốt ve ai cả. Nó chỉ hỏi thẳng: trong lòng ta, còn chỗ nào cho Nước Trời không, hay mọi chỗ đã bị cái tôi chiếm kín rồi?